Ik ben van Joodse afkomst. In Amsterdam waren tot de oorlog 2 groepen Joden: Ashkenazische (Hoogduitse) Joden en Sefardische (of Portugese) Joden. Ik heb voorouders in beide takken. Vooral in de Sefardische tak heb ik geweldige ontdekkingen gedaan. Ik noem er een aantal.
Tak Delgado:
Waarschijnlijk oorspronkelijk uit Spanje, maar ik heb ze weten te traceren tot omstreeks 1520 in Portimao, Portugal. Een broer van mijn voorvader was een bekende Portugees-joodse dichter: Joao Pinto Delgado. 3 generaties, waaronder Joao, mijn voorvader Diego en hun vader en grootvader vluchtten vanwege de inquisitie naar Rouen in Frankrijk, waar de vader van Joao en Diego een leidende rol had in de Joodse gemeenschap van Rouen. Echter, in Rouen werden ze nog steeds lastig gevallen door de Portugese inquisitie, dus vluchtten ze verder noordwaards naar Antwerpen. Vlak voordat Antwerpen ten tijde van de 80-jarige oorlog door de Spanjaarden werd ingenomen (waar Joden, net als in Portugal zwaar vervolgd werden) vluchtten ze wederom verder. Vader, grootvader en 2 zonen naar Amsterdam, mijn voorvader Diego naar Hamburg, waar hij Rabbijn werd en waar tenminste 1 zoon kreeg : Menashe Hezekia. Diego overleed echter toen de zoon Menashe nog jong was, waarna Menashe verder bij zijn familie in Amsterdam is opgevoed. Een nazaat van deze Delgado's (broer van mijn voorouder) dreef handel met Gibraltar en Tunis schopte het later tot poorter van de stad Amsterdam. Van hem vond ik niet alleen zijn testament maar ook een uitgebreide boedelbeschrijving, waaruit bleek, dat hij zeer vermogend was.
Tak De Casseres:
Deze tak heb ik terug getraceerd tot Jacob de Casseres, geboren 1648 in Brazilie, vermoedelijk zoon van Abraham de Casseres. Veel Portugese Joden zijn voor de inquisitie naar Brazilie gevlucht. Weliswaar een Portugese kolonie, maar de controle was toch veel lastiger dan in Portugal, want de afstand was natuurlijk groot. Toch moesten ze nog steeds stiekem hun geloof belijden, totdat de Nederlanders in 1630 het Noord-Oosten van Brazilie op de Portugezen veroverden. In Nederland was godsdienstvrijheid, dus de Joden konden nu uit de kast komen. Helaas voor hen werden de Nederlanders in 1654 weer verdreven uit Brazilie en veel Joden vluchtten met de Nederlandse troepen mee naar Curacao, Nieuw Amsterdam en Amsterdam, zo ook mijn voorouders Jacob en Abraham de Casseres. In het enige papieren document, dat de Joden mee namen naar Amsterdam, het notulenboek van 1 van de 2 synachogen van Recife staat Abraham de Casseres diverse keren als lid vermeld. Een nazaat van Jacob de Casseres, Abraham de Casseres (en dus verre oom van mij) is een bekende Amsterdams Joodse componist. Een andere Samuel de Casseres (of hoe die precies verwand is, weet ik nog niet) was getrouwd met de halfzus van Baruch Spinoza. Over Spinoza gesproken: 3 van de (als ik me goed herinner) 12 leden van de Joodse rechtbank die Spinoza verbannen hebben, waren vermoedelijk directe voorouders van mij.
Tak Belinfante:
Deze tak heb ik terug gevonden tot omstreeks 1526, Lissabon. In dat jaar vond een bloedbad plaats onder Joden in Lissabon (daar ook wel Nieuw-Christenen of Marranos genoemd). Een zekere Joseph Cohen Belinfante vlucht rond diezelfde tijd naar Turkije, waar de familie 3 generaties verblijft. Na 3 generaties vertrekken ze naar Spalato (Split, in het tegenwoordige Kroatie). Weer 3 generaties later gaat de familie naar Belgrado. Wanneer weer een aantal generaties later Belgrado door de Oostenrijkers ingenomen wordt (waarna de Oostenrijkers een bloedbad aanrichten onder Joodse gemeenschap daar) vlucht de familie Belinfante naar Amsterdam.
Tak De Castro
De meest indrukwekkende ontdekking ligt misschien wel in deze tak. Tijdens mijn onderzoek naar de familie de Casseres las ik een boek over Joden tijdens de Nederlandse overheersing in Brazilie. Daarin werd een heel hoofdstuk gewijd aan een zekere Isaac de Castro, Joodse martelaar, de enige "Braziliaanse" die vanwege zijn geloofsovertuiging levend op de brandstapel in Lissabon eindigde. (De doodstraf was voor Joden niet bijzonder, wel de manier van uitvoering.) Toen ik las, dat Isaac ook wel Isaac de Castro de Tartas de Pas genoemd werd, werd mijn interesse enorm aangewakkerd. Mijn eigen tak "De Castro" had ik al terug getraceerd tot een zekere Jacob de Castro, geboren in Tartas, moeder Benvenida de Paz... Opvallende combinatie van namen dus... Zou Isaac familie zijn? Een directe voorvader kon het niet zijn, want Isaac had geen kinderen. Maar zou het een broer kunnen zijn van Jacob? Lange tijd had ik het bewijs niet kunnen vinden. In de primaire bronnen (DTB, etc) was het niet terug te vinden. Echter, toen ik in het Stadsarchief van Amsterdam aan het snuffelen was in een familiearchief van de familie Da Costa, vond ik bij stom toeval een uitgewerkte stamboom van de familie De Castro. Opgetekend rond 1800, maar de stamboom leidde terug tot de vader van Jacob de Castro: Abraham de Castro. Naast Jacob stonden op deze stamboom nog 2 broers vermeld: David (een bekende drukker in Amsterdam) en: Isaac. Bij Isaac stond een bijzondere vermelding in het Portugees: "Door de inquisitie verbrand in Lissabon" met een (weliswaar incorrect) jaartal. Yes!!!! Het geeft een enorme kik om zoiets te vinden.
Tak Delgado
Nog een laatste verhaal van recentere datum. Dit verhaal is eigenlijk de aanleiding geweest om met Genealogie te beginnen. Zo'n 20 jaar geleden, toen ik nog op de middelbare school zat, heb ik mijn 2 oudtantes (zussen van mijn oma) diverse keren geinterviewd. (Daar ben ik ontzettend blij om, want inmiddels leven zij niet meer.) 1 van mijn tantes vertelde het volgende verhaal over haar grootmoeder, Hanna Delgado en diens vader Jacob Delgado. Jacob zou halverwege de 19de eeuw zijn familie in de steek hebben gelaten en met zijn dienstmeisje naar Engeland zijn gegaan. Mijn oudtante noemde Cornwell, maar dat wist ze niet zeker meer. Hij zou jaren later vanuit Londen een erfenis hebben nagelaten aan Hanna, die Hanna vervolgens afsloeg, omdat ze niets meer met haar vader te maken wilde hebben. Tot zover het familieverhaal. Ruim 15 jaar heb ik dit verhaal laten liggen. Toen mijn oudtante al jaren geleden was overleden, heb ik de genealogie weer opgepakt. Stukje bij beetje vond ik puzzelstukjes, die pasten in dit verhaal. Als eerste een huwelijkse bijlage bij het huwelijk van Hanna Delgado uit 1840. Daarin werd vermeld, dat de vader enkele jaren daarvoor met onbekende bestemming was vertrokken. 2 jaar later vond ik een overlijden van een zekere Jacob Delgado in Mile End (nu Londen) in 1867. Ik heb geboortes en huwelijken ook nagezocht, maar getrouwd was hij niet in Engeland en hij had daar ook geen kinderen. (Dus Hanna en haar broer waren de enige erfgenamen, als dit dezelfde Jacob Delgado betrof.) Er was wel een probleem met dit overlijden. Het geboortejaar was 7 jaar te laat. Niet onmogelijk natuurlijk, maar toch... Twijfel. Korte tijd later vond ik, jawel, in de census van 1842 van Penzance (Cornwall (!)) een zekere Jacob Delgado. Geboortejaar kwam overeen met het overlijden in Londen, dus 7 jaar verkeerd. Twijfel bleef. Tenslotte vond ik nog een jaar later in de census van Londen van 1852 dezelfde Jacob Delgado, met foutieve geboortejaar, maar met vermelding van de geboorteplaats: Amsterdam. Nu kan het niet meer missen, want in die tijd waren er slechts enkele Jacob Delgado's in Amsterdam, allemaal op 1 na begraven in Amsterdam. Bingo! Helaas heb ik niet kunnen vinden wat er gebeurd is met de erfenis. Ik heb in Londen nagezocht of er een testament is, maar dat is er niet. In het National Archive in Londen heb ik zelfs nog gezocht in een index van afgehandelde erfenissen waarvoor geen testament was. Helaas. Momenteel ben ik bezig met een zoektocht in de notariele archieven van Amsterdam om te zien of daar nog iets te vinden is. Maar aangezien ik geen notaris weet, is het zoeken naar een speld in een hooiberg. Nou ja, wie weet. Ik vond het al heel indrukwekkend, dat ik dit familieverhaal van ruim 150 jaar geleden in ieder geval ten dele heb kunnen bevestigen.
Nou ja, veel te lang verhaal. Het is een verslavende hobby. Als je 1 vraag op weet te lossen, komen er standaard 3 voor terug. Vind je 1 indrukwekkend verhaal, dan geeft dat zo'n kick en wil je nog meer vinden. Tsja...
Frank Visser