stamboomforum

Forum logoArchiefinstellingen, bronnen en inventarissen » vachtenbloter



Profiel afbeelding
Een van mijn voorouders is uit Leiden afkomstig en heeft het beroep "vachtenbloter". Wie kan mij vertellen wat een vachtenbloter precies doet? Heeft het iets te maken met leer of is het iets met vachtharen te verwijderen?

Tom van Es - 10 dec 2012 - 20:34

Dit is wat een vlachtenbloter doet:

Vachtenbloter = vellenbloter = vellenploter

Die van schapenvachten, die in kuipen met water geweekt en daarna gedroogd zijn, de wol afsteekt, plukt of schraapt (ploot).

Bron: Beroepsnamenboek, J.B. Glasbergen

Femke A.S. Nijveldt - 10 dec 2012 - 21:34

Hierbij het antwoord op uw vraag zie deze 2 linken:

http://books.google.nl/books?id=BZ5Vhn9OjIgC&lpg=PA162&dq=vachtenbloter&hl=nl&pg=PA162#v=onepage&q=vachtenbloters&f=false

En deze link: www.luckens.nl/achtergr_info/lakenindustrie.html

Het woord vachtenbloters betekent wolplukkers.

mvg,

Vonnie - 10 dec 2012 - 21:37

hallo Femke,

Dank je wel voor je snelle en heldere reactie

Tom

Tom van Es - 10 dec 2012 - 22:11

hallo Vonnie,

dank je voor je snelle reactie, vooral de link naar de afbeeldingen was heel interessant en stuur ik door naar Australia.

mvg

Tom

Tom van Es - 10 dec 2012 - 22:17

Dag Tom,

Mijn grootvader aan moeders kant, Cornelis Nicolaas Van De Grint,

was in de 20 en 30er jaren werkzaam bij Fa Akkermans, leerlooierij

te Tilburg, als vellenbloter.

Dat was een smerig beroep;

(oude manier) Een huid, welke gedurende een 2 jaar in een meters diepe en 3 x 3 mtr ruime

houten aardput, samen met 100 anderen huiden had liggen looien

(het vlees aan de huid gaat rotten, maar kon door de looistoffen (water en eek=schors van eikenbomen)

de huid zelf niet aantasten; waarna ze te rotten konden worden gehangen.

Enorme stank !

Daarna kon het vellenbloten en stoten beginnen.

Van een looiersbaas werd gezegd dat het een man met een lange adem was.

Na zijn investering (huiden kopen en looi-inrichting)

moest hij immers 2 jaar geduld hebben voor hij zij eerste inkomsten kon verdienen,

door zijn gelooide en bewerkte huiden te verkopen aan de schoen, jas en zadel makerijen/fabrieken.

Werd op een bok uitgelegd,

Deze stellage had een rechthoekig in de lengte gebogen blad, aan de eene lange zijde een

hoogte tot aan het middel van de vellenbloter; en de andere lange zijde was 40cm hoog.

Het blad liep dus schuin af.

Aan de hoge zijde stond de Vellenbloter, die stond met een bloodmes (een mes gelijkend op een

kaas mes) met een gebogen (als de bolling van het werkblad van de bok) lemmet ca. 60cm,

met aan iedere zijde een handgreep.

Hiermede stond de vellenbloter gebukt over de huid die over de bok lag, en schraapte

van boven naar beneden (van zich af dus) steeds dieper bukkende, het rotte vlees van de

huid.

Op de nieuwe manier (in fabrieken va 1920) werden de huiden met zoutzuur gedurende

een etmaal getrommeld (een soort super grote wastrommel) waarna ze te rotten konden worden gehangen.

Enorme stank !

Daarna kon het vellenbloten en stoten beginnen.

De andere zijde van de huid; de haarzijde, is dus de buitenkant, moest in de leder productie

ook glad worden gemaakt.

Zij moest onthaard worden.

Dat wat het vellenstoten.

Het gebeurde op de zelfde manier, alleen met dit verschil dat er een BOD mes werd gebruikt,

waarbij, door extra druk te zetten, de haren met hun wortel, eigenlijk uit de huid werden gestoten.

GROOT VERSCHIL

Als het gaat om vachten;  vellen/vachten bloten = het afschrapen van vleesresten.

De rijkelijk behaarde schapen vachten worden gebruikt op zitplaatsen

en in ziekenhuisbedden tegen het doorliggen.

vachten van vos, nerts, bever, (bond) etc. is juist gezocht vanwege hun haar, en zal zeker

niet worden gestoten ! 

Vriendelijke groet,

John W van Wijk

Tilburg

WIJKENSIS - 12 dec 2012 - 01:47

Hallo John,

Wat een helder en prachtig verhaal. Ik heb het afgedrukt en bij mijn stukken opgenomen. Heel hartelijk bedankt voor het heldere verhaal.

groeten

Tom 

Tom van Es - 12 dec 2012 - 10:42

De Tilburgers hebben als bijnaam "kruikenzeikers",

Vroeger verzamelde arme mensen hun urine en brachten dat in een kruik naar de wolbloterijen.

Daar hingen de gevilde schapenhuiden. Deze werden overgoten met urine. Daardoor liet de wol los van het vel: ontbloten.

Hans Lindenhoff - 12 dec 2012 - 14:23

Dag Hans en Tom,

Urine, en dan uitsluitend de ochtend urine  (deze bevat het meeste ureum)

die vervolgens een week te rotten werd gelegd, waardoor bijna pure amoniak werd gevormd. 

 ; bijtende stof, te vergelijken met de snellere werking van zoutzuur.

( Ureum is heden nog aanwezig in "ANTICAL" voor ontkalking van het sanitair,

en aanwezig in medicamenten in de dermathelogie= huidgeneeskunde),

Het amoniak welk een vebinding aanging met het natuurlijke vet  (smout) in de wol

en zo amoniakzouten vormde, had een reinigende werking .

werd eermaals gebruikt in de wollenstoffen productie ; eenerzijds in het "vol" proces, waarbij een

volmolen werd gebruikt om de wol meer volume te doen krijgen en de wol tevens te reinigen en soepeler te maken (de wolvezel werd het mogelijk gemaakt te gaan zwellen;

(later vervangen door de volkuipen met wals mechanisme in de fabriek, die soms voor (vervuilde) wateroverlast in de blauwsloten (open riolen) zorgden. 

of anderzijds bij het verven van de wol, waarbij de urine als cathalisathor = fixatie stof werd gebruikt

om de kleurstof (bijv. meekrap of indigo aan de wol te binden.

Heden daags word daarvoor mierenzuur of steenzuur gebruikt.

Dat was destijds ook voorhanden, maar veel duurder dan urine, wat voor 2 cents per literkruik

werd gekocht van de textielarbeider, die dan ook nog eens bij dat bepaald fabriek in dienst moest zijn.

De Urine werd in stenen kruiken naar de volmolen of fabriek gebracht.

Later werd urine opgehaald door een zgn piskar....

Schapenleer werd niet vaak als zodanig geproduceerd omdat het een erg fragiele structuur heeft,

Gebruiksvoorwerpen of kleding van schapenleer scheurt snel en word als minderwaardig

gewaardeerd en had daardoor minder waarde .

Het was daarom, dat nog wel eens geprobeerd werd het als runderleder aan de man te brengen..

Wel is inderdaad goed aan te nemen dat de schapenvachten hiervoor onthaard moesten

worden.

Doch uit de tekst van Hans maak ik wel op dat er niet speciaal iemand aan te pas kwam

die bezig was met ontharen.....men looide schapenvellen.  

WIJKENSIS - 12 dec 2012 - 19:12

Dank je wel Hans. Het maakt veel duidelijk.Afbeeldingen zijn alleen zichtbaar als u bent ingelogd op het Stamboom Forum

groeten

Tom

Tom van Es - 12 dec 2012 - 19:38


Nog een keer: dank je wel. het was niet een echt fris beroep dat een van de voorouders had.

groeten

Tom

Tom van Es - 12 dec 2012 - 19:41







Plaats een reactie

Om reacties (en nieuwe onderwerpen) te plaatsen op het Stamboom Forum dient u eerst in te loggen! Nog geen lid? Registratie is gratis en snel!


Inloggen Registreer nu