De meesten die hun stamboom uitzoeken, zullen ze tegenkomen: de Samuels en Debora's, de Daniels en Sara's, Rachel, Abraham, Jacob, allemaal prachtige namen uit het Oude Testament waar onze christelijke voorouders graag voor kozen. Zelfs Adam en Eva, die toch van de verkeerde boom aten, krijgen zonder problemen vaak wel een plaatsje in het christelijke gezin van vroeger.

Nu mijn vraag: weet iemand waarom de naam Mozes in christelijke kringen volstrekt ongebruikelijk was? Mozes is toch een van de grootste helden uit het Oude Testament, maar nooit, echt nooit, zul je een christelijk kind ontmoeten dat met deze naam gedoopt is. Ikzelf denk bij het horen van de naam Mozes ook meteen aan een jood.

Ik vraag dit omdat ik in mijn onderzoek naar de protestantse familie Kempe uit Colijnsplaat gestuit ben op de oudste voorouder van deze familie. Zijn naam: Moijses ('Mozes') Jaspersz. Ik dacht meteen: joods! En inderdaad is hij nooit in de gereformeerde Kerk van Colijnsplaat gedoopt. Daar is, net als elders, zowiezo nooit een Mozes gedoopt, op enkele nakomelingen van mijn Moijses na dan. Mijn Moijses moet omstreeks 1645 geboren zijn, en vóór 1669 getrouwd met de protestantse Lijnken Kempe. Tot 1682 krijgen ze een aantal kinderen, maar die zijn, voorzover ik weet, nooit in de gereformeerde Kerk van Colijnsplaat gedoopt. Pas een Pieter, vermoedelijk het laatste kind, geboren in 1682, krijgt de protestantse doop toegediend. Waarom?

Ik heb eens alle Mozessen opgevraagd in Zeeuws Archief ISIS. Het zijn zonder uitzondering joden. Het nageslacht van Moijses Jaspersz en Lijnken Kempe neemt uiteindelijk de naam van de moeder aan: Kempe. Vonden zij dat beter 'verkoopbaar'?

Daarom nogmaals de vraag: waarom wordt in christelijke kringen nooit de naam Mozes gegeven? Is dat zo, of kent iemand toch christelijke Mozessen? En wat denkt u van mijn Moijses Jaspersz? Is hij joods, of wat is uw inschatting? En als U mijn Moijses inderdaad als joods inschat, waarom is zijn patroniem dan Jaspersz, wat weer geheel niet joods klinkt?

Hartelijk bedankt voor Uw belangstelling en eventuele reactie.

www.stoffelswebworld.com

Heb er nooit zo bij stilgestaan, maar ik blijk er zelf ook maar twee voorkomens van te hebben en dat zijn joden in Amsterdam. Kennelijk is deze naam nooit modieus geworden bij de familie Doorsnee, maar waarom zoiets is?

De hypothese lijkt aannemelijk dat je hier een joods, maar op den duur geassimileerd geslacht hebt.

Ik heb deze, en die was kennelijk niet joods:

kind:

doopdatum:

kerk:

godsdienst:

vader:

moeder:

bronverwijzing:

Met namen als Acohen, Vas Nunez en Rodrigez de Mercado en alles wat er met de oorlog achteraan komt, zijn ze overduidelijk joden inderdaad.

Nu zie ik dat Liesbeth een Mozes Bloemendaal heeft, misschien was hij joods en zijn vrouw christen net als het geslacht hierboven? Assimilatie.

In Amsterdam zie ik een paar keer de doop van een kind Moijse in de Waalse kerk.

Bijvoorbeeld dit kind:

kind:

doopdatum:

kerk:

godsdienst:

vader:

moeder:

bronverwijzing:

Leuk. Interessant. Ik zie in de Waalse kerk ook een Moijses in 1659 en zijn vader heet Moijses Rochel. Was vader dan wel protestant? Je zou zoiets kwantitatief moeten onderzoeken (misschien is dat wel eens gedaan) om het goed te weten, maar hier kunnen sporen inzitten van het opgaan van een minderheid in de omringende samenleving. 

Jammer dat je die scans eerst moet kopen; we kunnen niet zien of er nog wat anders bijgeschreven staat.

Er zit er eentje bij in de katholieke kerk in 1674 en zijn vader heet Gemies Zuinquennem............mnou.....

, wat dat is?

Vermoeden rijst dat je hier met oversteek naar een andere religie en daarmee verlies van identiteit te maken hebt. Er broeit alweer van alles om uit te zoeken in mijn achterhoofd, maar voorlopig nog maar niet.

Ook in Rotterdam:

Dopeling Moijsis Vader Fransoijs Moijsis Moeder Claerken Fransse Getuige Willemken Fransse   Plaats Rotterdam Datum doop 03-04-1622     Bron DTB Rotterdam Doop gereformeerd

en deze:

Dopeling Moses Vader James Gibson Moeder N.n. N.n. Getuige David Pringle   Robert Duncan   Plaats Rotterdam Datum doop 26-03-1645     Bron DTB Rotterdam Doop Schots

Ook de naam Moses en varianten gevonden in Breda. Toch minder zeldzaam dan je denkt, kennelijk.

Op de digitale stamboom zijn ze ook zat te vinden, maar in Delft zijn een paar opmerkelijke Mosessen te vinden: vondelingen. Dus naar alle waarschijnlijkheid niet van het Israel naar de vlees.

Dopeling

kind is vondelingh.

Ruwweg zitten we hier zo'n anderhalve eeuw na het expulsie-edict van Ferdinand en Isabella, waarmee de mensen gedwongen werden te kiezen: bekeren of emigreren. Ze trokken weg naar twee richtingen: Marokko en de Nederlanden. Zijn sommige van deze mensen dus 150 jaar later zo opgegaan in de omgevingscultuur, dat ze wellicht alleen nog maar een naam over hebben als een vage herinnering aan vroeger of zitten er ook mensen bij die met het jodendom gewoon volstrekt niets te doen hebben en was Mozes toch wat populairder om een kind te noemen dan wij nu denken.

Het wordt leuk. Onderzoeksproject opstarten........

Gemies Zuinquennem zou, wat de achternaam betreft, een verwijzing kunnen zijn naar de stad Saint-Quentin in het noorden van Frankrijk. Uit die streek kwamen talloze (textiel)arbeiders naar Leiden, Delft, en Amsterdam.

http://nl.wikipedia.org/wiki/Saint-Quentin_(Aisne)

Mozes kwam zeker wel voor onder christenen. In de doopindex op de site van het Stadsarchief Amsterdam komen vele tientallen dopelingen genaamd Mozes, Moses, Moyse(s) en Moise(s) voor. (Filteren op 'kerk' om de personen uit de israëlitische geboorte-index eruit te filteren.)

Zelf heb ik een Mozes Wassenburg in mijn stamboom, ook geen Jood.

--Toevoeging--

Uit de Nederlandse Voornamenbank:

In Nederland vooral in joodse kringen in gebruik. De naam was vroeger niet zo verbreid, hoewel hij vrij vroeg voorkwam, bijvoorbeeld Moyses monachus (monnik), 10e eeuw (Socin), Moyses abt, Waadt 1123 (Socin); in de 12e eeuw in West-Vlaanderen (Leys); Moys, Dordrecht 1284 à 87 (SRD). Daarna pas weer: Moyses, Dordrecht 1601 (GD); Schiedam 1602 (Ned. L. 1965, 113); Mozes ter Borch, broer van de schilder Gerard ter Borch, gestorven bij Harwich 1667; Moses Fernandes, predikant van de Waalse gemeente in Brielle, omstreeks 1734 (Ned. L. 1958, 128). Oudst bekende vrouwelijke vorm: Mozerina Boender, Numansdorp 1788 (Jaarb. 1954, 9).

Alle genoemde voorbeelden zijn geen Joden.