Beste leden,

Door lang onderzoek te doen in genealogie ga je veel vragen krijgen. Hier heb ik de belangrijkste op een rijtje gezet. Dit betreffen eigenlijk vragen over mensen uit Weststellingwerf (zuid Friesland), maar volgens mij kan dit ook door anderen worden beantwoord. Ik hoop dat u er op minstens 1 kan antwoorden, gebruik hierbij dan het nummer:

1. Was het in de 17e eeuw nodig als curator van hetzelfde geloof te zijn? Of kon een Rooms-Katholiek weeskind ook een Protestantse curator hebben? En als het nodig was, waren er dan uitzonderingen?
2. Waar overnachtte een dienstbode in de 17e eeuw? Een dienstbode is iemand die allemaal klusjes doet voor een familie. Was het normaal om ook bij die familie te slapen als vrijgezel? Of kon hij ook een dorp verderop wonen bij zijn broer?
3. Kwam het vaak voor dat je iemand in de kost nam, die niet familie is? En zo ja, waarom dan?
4. ‘Relaxeren ten profijte van’ betekent in dit geval, ‘het vrijstellen van land om … een gunst te doen’. Wat zijn redenen hiervoor? Is familie daarbij waarschijnlijk?
5. Was het mogelijk om land nog verder onder te verhuren, terwijl je het land zelf al huurde?
6. Jannys Alberts woonde in 1695 in Wolvega, waar hij ook overlijdt. Er is voor Wolvega wel een overlijdensregister van Rooms-Katholieken. Hier staat hij echter niet in. Betekent dit dat hij niet RK was? Of was er nog iets anders mogelijk?
7. Mij is bekend dat het aantal analfabeten hoog was vroeger. Heeft iemand enig idee over hoeveel procent we dan ongeveer spreken?
8. Is het goed mogelijk, dat als iemands vader hertrouwd ver van zijn boerderij en daar gaat wonen, dat zijn zoon het daar overneemt als gebruiker, terwijl ze geen eigenaren zijn?
9. Tot wanneer was het gek om familie geld te lenen? Broers, neven, achterneven of misschien zelfs verder?
10. Wat betekent het, als je wegens je vrouw ‘achtersusterlinge’ bent?
11. Wat was een reden om 24 jaar na je huwelijk een achternaam aan te nemen?
12. Als vervolg op 11. Omdat het zo laat gebeurt, betekent dat dan dat zijn vader de naam niet had? Dat hij het bijvoorbeeld van zichzelf had of van moederskant, oom, opa etc.?

Met vriendelijke groet,

Jurjan Bootsma

Op lang niet alle vragen weet ik het antwoord, maar ik vind het leuke vragen, dus ben eens op zoek gegaan!

7. Op http://ourworldindata.org/data/education-knowledge/literacy/ vond ik een grafiekje met geschiedenis van de geletterdheid in Europa, Nederland komt er ook in voor. Als we met vroeger over 1650 spreken, was dus zo'n 53% van de bevolking geletterd. Wellicht heeft Jan Luiten van Zanden er meer literatuur over.

8. Volgens mij kan dit gebeuren als er geen overlevende zonen zijn die de boerderij over willen nemen.

11. Geen idee over welke tijd we spreken, maar ik heb niet het idee dat er echt iets was als het "aannemen" van achternamen voor Napoleon, eerder dat ze ooit ontstonden (Goh, dit gezin van Cornelisz Geritsz Joosten? Huh, welk gezin? Oh, Vermeulen!). Mijn achternaam is ook zo'n 20 jaar na het huwelijk van deze man ontstaan, ik vermoed dat dit dus gaat om verduidelijking.

12. Dat hoeft niet persé, maar ik denk wel dat de kans groot is. Een aantal van mijn voorouders gebruiken hun achternaam bijna niet, maar het zou gek zijn om pas na 24 jaar huwelijk (en dus ook 24 jaar aan dopen van kinderen waarschijnlijk) voor het eerst een achternaam op te laten schrijven als deze al die tijd al bestond. 

is dit de persoon die je Jannys Alberts noemt ?

Rekeningen van de diaconie van Wolvega. Wolvega, Sonnega, Nijelamer, Nijeholtwolde

In 1790 naast armelaken ook collecte bij het kerkhof (bekken)

• Bron: DTB Begraven
• Soort registratie: DTB inschrijving begraven
• Datum: 16-01-1795

Bijzonderheden:
Ontvangen wegens collecte £ -:19:4 Citaat: uts (gecollecteerd) M150bij de begravenisse van Jan Jannis Alen

1. 1. Overledene

      Jan Jannis Alen 

Bij 10: http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M090100&lemmodern=zusterling

"Kind van een eigen zuster: neef; nicht."

of deze

Doopboek Herv. gem. Wolvega, Sonnega, Nijelamer en Nijeholtwolde

Doopboek Herv. gem. Wolvega, Sonnega, Nijelamer en Nijeholtwolde

• Bron: DTB Dopen
• Soort registratie: DTB inschrijving doop
• Datum: 18-11-1708
• Plaats: Wolvega en Sonnega

1. 1. Dopeling

      Trintje

2. 1. Vader

      Jan Jannes Boosman 

• Bron: DTB Dopen
• Soort registratie: DTB inschrijving doop
• Datum: 29-05-1729
• Plaats: Wolvega en Sonnega

1. 1. Dopeling

      Feije

2. 1. Vader

      Jan Jannes Boosman  

Doopboek Herv. gem. Wolvega, Sonnega, Nijelamer en Nijeholtwolde

• Bron: DTB Dopen
• Soort registratie: DTB inschrijving doop
• Datum: 02-01-1718
• Plaats: Wolvega en Sonnega

1. 1. Dopeling

      Abel

2. 1. Vader

      Jan Jannes Boosman

Doopboek Herv. gem. Wolvega, Sonnega, Nijelamer en Nijeholtwolde

• Bron: DTB Dopen
• Soort registratie: DTB inschrijving doop
• Datum: 11-01-1722
• Plaats: Wolvega en Sonnega

1. 1. Dopeling

      Abel geboren op 01-01-1722 te Sonnega

2. 1. Vader

      Jan Jannes Bootsman

   2. Moeder

      Jantje Jans

Doopboek Herv. gem. Wolvega, Sonnega, Nijelamer en Nijeholtwolde

• Bron: DTB Dopen
• Soort registratie: DTB inschrijving doop
• Datum: 15-07-1714
• Plaats: Wolvega en Sonnega

1. 1. Dopeling

      Roelof

2. 1. Vader

      Jan Jannes Boosman

   2. Moeder

      Jantje Roelofs

Beste leden,

Heel erg bedankt voor deze zeer snelle reactie en het speurwerk op internet. De man waarover deze vragen vooral gaan, is Jannys Alberts. Ook hier zijn vragen over zijn mogelijke vader, broer en schoonvader. Met Jan Jannes Boosman zat u goed in de buurt, Renee! Dit is een zoon van de Jannys Alberts waar dit over gaat. Jannys Alberts trouwt in 1676 als Johannes Alberts met Albertie Jans. 

7. Een zeer interessant overzicht is dat, over de geletterden. Dit lag dus veel hoger dan dat ik had verwacht!

10. Als een 'zusterling' 'kind van zus' is, is een achterzusterling dan een kleinkind van je zus?

11. en 12. Het gaat hierbij om Jan Jansen Bootsman. Hij is de verst bekende voorvader met de naam Bootsman van mij. In 1650 trouwt hij als 'Jan Jansen'. Hij wordt vele malen genoemd van 1650-1674 door het bezit van zijn vrouw. In 1669 wordt hij echter pas 'Jan Jansen Botsman' genoemd. Vanaf 1676 vaker, maar omdat zijn vrouw is overleden verdwijnt hij een beetje uit beeld. In dit Weststellingwerf zal het beroep 'Bootsman' niet bekend zijn en als hij een Bootsman zou zijn zou dat vast in 1 van de aktes vermeld staan. Misschien nam hij deze naam aan, omdat er in zijn dorpen een andere Jan Jansen woonde. Maar waar had hij deze naam dan vandaan? Het lijkt me vreemd als zijn vader 'Bootsman' heet, want dan had hij zich vast eerder zo genoemd. Zou het dan wellicht van moederskant komen?

Met vriendelijke groet,

Jurjan Bootsma

(vervallen)

Wat punt 3 betreft: bij mijn beste weten kwam dat regelmatig voor. De plaatselijke diaconie zat wel eens 'opgescheept' met bedeelden die onderdak nodig hadden. Die werden dan tegen betaling uitbesteed bij andere dorpelingen (of wijkgenoten). In grote steden was er een weeshuis; in dorpen werd zo'n weeskind in een ander gezin ondergebracht, alweer: tegen een vergoeding. 

Er zullen wel meer redenen geweest zijn om iemand in de kost te nemen... Extra inkomen bijvoorbeeld.

Beste Jurjan,

Sommige van je vragen geven te weinig achtergrondinfo.
Vraag 1, 4 en 8 zijn bijv. zulke vragen.
Dat zijn eigenlijk raadseltjes, waarbij jij alleen de juiste parameters kent.

Ik kan je een voorbeeld geven van zo'n vraag, uit mijn diensttijd:
Wat heeft de soldaat ? En waarvan ?

Mijn advies is: plaats duidelijke verwijzingen met links, zodat we het hele plaatje kunnen lezen.

Mvrgr. 

Beste leden,

Nogmaals bedankt voor jullie mega snelle reacties. U heeft inderdaad wel gelijk Henk, hierbij een reactie en aanvullingen op sommige vragen:

1. In 1675 wordt ene Grietje Abels wees. Haar geloof is mij onbekend, haar vader wordt ook pas 6 jaar vermeld in de boeken. Wopcke Egberts en Jannys Alberts worden hier curator van. In 1681 overlijdt Wopcke Egberts en wordt zijn broer Jochum Egberts benoemd. Hij trouwt voor het gerecht en is dus RK. Mijn vraag is dus, betekent dit dat Grietje Abels RK moet zijn? Of kan ze ook Nederduits Geref. zijn?

2. In 1675 wordt Jannys Alberts genoemd in een weesrekening  en moet nog 62 car. gld. krijgen aan bodeloon uit 1674. Hij heeft daar dus waarschijnlijk klusjes gedaan. Een reizend beroep zal het niet zijn geweest, want ook een vrouw heeft nog geld tegoed. Ik vroeg me af of hij bij die familie overnachtte in Ter Idzard? Een dorp verderop, Nijeholtpade, woonde zijn broer, zou hij ook hier hebben kunnen overnachten? Jannys had waarschijnlijk nog geen vrouw.

3. In 1677 krijgt Jannys kostpenningen doordat hij ene Grietje Lyckles in de kost nam. Er is tot nu toe nog geen familierelatie gevonden. Dit is toch wel een meisje uit een vrij rijke familie. Zou hij dan door iets anders dan familie haar in de kost hebben genomen?

4. Nadat Jannys 11 jaar niet is vermeld, duikt zijn naam ineens op in Oldeholtpade. Hij 'relaxeert ten profijte van Susanna Rentingh' en hij heeft nog niet eerder in de denuntiaties gestaan. Zou de kans groot zijn dat hier een familie connectie aanwezig is?

8. Als genealoog zoek ik hypothesen voor wie de vader kan zijn van de broers Jannys en Abel Alberts. Nou trouwt er in Opsterland in 1669 'Albert Jannes, van Nijeholtpade met Jantien Jacobs, van Kortezwaag'. Ditzelfde jaar leent Abel Alberts een aardig bedrag in Nijeholtpade en later blijkt hij daar een boerderij te hebben. Zou hij zijn vaders boerderij hebben overgenomen?

10. 'Achterzusterling' blijft mij een raadsel. Als een zusterling een kind van je zus is, dan zou je verwachten dat een achterzusterling een kleinkind daarvan is. Of zou een achterzusterling een kind zijn van je nicht?

Met vriendelijke groet,

Jurjan Bootsma

10. is dat niet hetzelfde? het kind van het kind van de zuster, oftewel kind van de nicht (of neef).

7. Op http://ourworldindata.org/data/education-knowledge/literacy/ vond ik een grafiekje met geschiedenis van de geletterdheid in Europa, Nederland komt er ook in voor. Als we met vroeger over 1650 spreken, was dus zo'n 53% van de bevolking geletterd. Wellicht heeft Jan Luiten van Zanden er meer literatuur over.

Zeer interresant allemaal. Maar hoe komt het dat Belgie vroeger zoveel lager scoorde dan Nederland?

Het verschil zal hem zitten in het geloof. België was overwegend katholiek. Nederland protestant. In de protestante kerk golden een aantal regels o.a. dat lezen bevorderd moest worden zodat men zelfstandig de bijbel kon lezen en dat je geen onderstand kon krijgen als je je kinderen niet leerde lezen en schrijven. Je ziet dan ook meestal in testamenten staan dat de ouders elkaar wederzijds beloven hun kinderen te leren lezen en schrijven, een beroep te leren, en te onderhouden tot hun 18de jaar. Dat betekend natuurlijk niet dat iedere protestant kon lezen en schijven maar de kans was wel veel groter dat je in ieder geval iets geleerd had.

vriendelijke groet

Valentine Wikaart